Chronische pijn is pijn die langer dan drie maanden aanhoudt. Deze pijn kan veel invloed hebben op het dagelijks leven. Misschien voelt u zich moe, gespannen of somber. Helaas is er geen oplossing die voor iedereen werkt. Wel zijn er manieren om beter met pijn om te gaan. Ontspanning speelt daarbij een belangrijke rol. Het kan helpen om klachten beter te beheersen en uw kwaliteit van leven te verbeteren.

Selma, anesthesioloog en pijnspecialist, ziet dagelijks mensen met langdurige pijnklachten.

Wat is chronische pijn?

“Chronische pijn is pijn die langer dan drie maanden aanhoudt of steeds terugkeert, vaak ook nadat het oorspronkelijke letsel of de prikkel allang had moeten herstellen. Wat het anders maakt dan ‘gewone’ (acute) pijn is dat er geen sprake (meer) hoeft te zijn van weefselschade.”

Dat betekent dat chronische pijn niet altijd een teken is dat er iets kapot is in het lichaam. Het pijnsysteem kan overgevoelig zijn geraakt. “De pijn die u ervaart is echt, maar chronische pijn betekent niet automatisch dat er ‘iets kapot’ is dat nooit meer goed kan komen. Vaak is het pijnsysteem gevoeliger geworden.”

De impact op het dagelijks leven

Chronische pijn staat zelden op zichzelf. “Er komen vaak andere klachten bij zoals vermoeidheid, slecht slapen, somberheid en angst. Chronische pijn kan zorgen voor minder beweging, ziekteverzuim en minder sociale contacten. Er ontstaat als het ware een negatieve spiraal.”

Ook bestaan er veel misverstanden over chronische pijn. “Veel mensen denken dat er altijd één specifieke oorzaak moet zijn voor de pijn. Terwijl er juist veel factoren zijn die invloed hebben op pijn en hoe iemand die pijn beleeft.”

Ontspanning en beweging helpen het lichaam tot rust te brengen

Bewegen kan lastig zijn wanneer u pijn heeft. Toch is het belangrijk om actief te blijven, binnen uw eigen mogelijkheden. Een korte wandeling of lichte oefeningen kunnen al helpen. Kleine stappen zijn waardevol. Probeer daarnaast niet te lang in dezelfde houding te blijven zitten of staan.

Ontspanning speelt daarnaast een belangrijke rol bij het omgaan met chronische pijn. “Pijnsignalen worden in het lichaam onder andere beïnvloed door het stresssysteem. Bij langdurige pijn ontstaat er als het ware een verhoogde paraatheid in het lichaam. Dat zorgt voor een overgevoeligheid en kan leiden tot versterking van pijnsignalen.”

Stress kan klachten daarom verergeren. “Stress verhoogt spierspanning, verstoort slaap en herstel en houdt het zenuwstelsel in een staat van paraatheid. Bij chronische pijn werkt stress dan als brandstof op het vuur. Ook piekeren over pijn kan pijnsignalen versterken. In tegenstelling zorgt geruststelling juist voor demping van pijn.”

Er is geen vaste manier van ontspannen die voor iedereen werkt. “Ik raad niet één specifieke ontspanningsmethode aan, maar kijk vaak naar wat patiënten zelf prettig vinden. Dat kan variëren van zwemmen tot tai chi. Het belangrijkste is dat het niet ingewikkeld hoeft te zijn om effectief te zijn.”

Stap voor stap weer grip krijgen

Een goede nachtrust, voldoende beweging en contact met anderen kunnen helpen om beter met pijn om te gaan. Soms kan ook professionele ondersteuning helpen, bijvoorbeeld van een psycholoog.

Voor mensen die zich moedeloos voelen door langdurige pijn heeft Selma een duidelijke boodschap: “Langdurige pijn is slopend en het is heel begrijpelijk dat mensen zich soms moedeloos voelen. Tegelijk is het belangrijk om hoop te houden. Er is meestal niet één behandeling die alles oplost. Het gaat om stap voor stap het systeem weer tot rust brengen en het leven weer oppakken.”

Daarbij helpt het om de focus niet alleen op het verminderen van pijn te leggen. “Richt u niet alleen op ‘pijn weg’, maar op leven terug: stap voor stap weer dingen doen die betekenis geven. Kleine, haalbare verbeteringen bouwen op tot grote winst.”

Een eerste stap kan al eenvoudig zijn. “Ademhalingsoefeningen zijn simpel maar effectief en eigenlijk overal toe te passen.”

Heeft u langdurig last van pijnklachten en merkt u dat deze uw dagelijks leven beïnvloeden? Bespreek dit dan met uw huisarts. Samen kunt u kijken welke behandeling of ondersteuning het beste bij uw situatie past. Wanneer nodig kan uw huisarts u doorverwijzen naar een specialist, zoals de polikliniek Pijnbestrijding.