Ter gelegenheid van dit jubileum blikken we terug op bijzondere momenten uit onze geschiedenis. In deze serie vertellen collega's over hoe de zorg door de jaren heen veranderde, welke ontwikkelingen ze meemaakten en wat altijd hetzelfde is gebleven: de betrokkenheid, deskundigheid en bevlogenheid waarmee we iedere dag zorg verlenen. Zo vieren we niet alleen 35 jaar geschiedenis, maar ook de mensen die het IJsselland Ziekenhuis maken tot wat het vandaag is.
In dit artikel nemen we een kijkje bij infectiepreventie. Van sopjes en VIM naar strikte richtlijnen.
Handen wassen, beschermende kleding, isolatiemaatregelen en handalcohol op iedere kamer.
Tegenwoordig zijn ze niet meer weg te denken uit het ziekenhuis. Maar hoe ging dat eigenlijk
35 jaar geleden?
Volgens de collega’s van infectiepreventie zijn de basisprincipes in al die jaren eigenlijk verrassend hetzelfde gebleven. “Handhygiëne, schoon werken en isolatie bij besmettelijke aandoeningen waren vroeger ook al belangrijk.” Toch veranderde er in de praktijk enorm veel. Vooral de aandacht, kennis en onderbouwing rondom infectiepreventie namen de afgelopen decennia sterk toe.
Minder regels, meer vanzelfsprekendheden
Vroeger werd er op sommige vlakken veel pragmatischer gewerkt dan nu. “Er waren bijvoorbeeld veel minder disposables.” Gebittenbakjes en sputumpotten werden gewoon hergebruikt. Waskommen werden handmatig schoongemaakt met een sopje en VIM, een ouderwets schuurmiddel. Ook handalcohol was lang niet overal aanwezig. “Handen wassen met water en zeep was de standaard.” En sommige gewoontes uit die tijd klinken nu bijna ongeloofwaardig. “Er werd soms gezegd dat je buiten even een rondje moest lopen om een eventueel virus of bacterie te laten vervliegen.” Ook verpleegkundigen die verplicht panty’s droegen ‘voor de hygiëne’ horen echt bij een andere tijd.
Meer aandacht voor resistente bacteriën
Waar tegenwoordig begrippen als MRSA, VRE en BRMO voor veel zorgverleners bekend klinken, was daar vroeger veel minder aandacht voor. “Screening op resistente bacteriën gebeurde beperkt en beschermende isolatiemaatregelen zoals we die nu kennen, kwamen in de jaren tachtig nauwelijks voor.” Dat veranderde door de jaren heen steeds verder.
“Infectiepreventie kreeg echt een vlucht na een onaangekondigd thematisch bezoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in 2012.” Sindsdien groeide de aandacht voor protocollen, monitoring en registratie sterk. Waar infectieregistratie vroeger grotendeels handmatig gebeurde, wordt nu veel digitaal bijgehouden en geanalyseerd.
Handschoenen aan… en tóch handhygiëne
Ook corona had grote invloed op de aandacht voor infectiepreventie. Mond-neusmaskers werden veel normaler in het ziekenhuis en zijn inmiddels breed geaccepteerd. “Zorgverleners dragen ze bijvoorbeeld bij luchtwegklachten om patiënten beter te beschermen.” Ook patiënten gebruiken mond-neusmaskers tegenwoordig makkelijker om anderen te beschermen of verspreiding van infecties te beperken. Tegelijkertijd bracht de coronaperiode ook nieuwe uitdagingen met zich mee. “Het gebruik van onsteriele handschoenen is enorm toegenomen, ook op momenten waarop daar eigenlijk geen indicatie voor is.” Daardoor worden volgens de collega’s soms belangrijke momenten van handhygiëne gemist. “Handschoenen worden soms te lang gedragen. Terwijl handhygiëne juist één van de belangrijkste maatregelen blijft om ziekenhuisinfecties te voorkomen.”
Het eerste wapen tegen verspreiding
Dat handhygiëne belangrijk is, weten we al meer dan 150 jaar. Maar makkelijk blijkt het nog steeds niet. “Het blijft lastig om goede handhygiëne volledig in het dagelijks werk te integreren.” Zeker nu resistente bacteriën steeds vaker voorkomen, blijft infectiepreventie essentieel. “Handhygiëne is en blijft ons eerste wapen tegen verspreiding.”
Wat hetzelfde bleef
Ondanks alle veranderingen draait het steeds om het beschermen van patiënten. Of het nu gaat om handalcohol, isolatiemaatregelen of moderne richtlijnen, uiteindelijk draait infectiepreventie nog steeds om veilige zorg voor iedereen in het ziekenhuis.